Twitter logo Linkedin logo Pinterest logo
Logo Stichting Living Daylights

Daglichtaspecten – Bestaande gebouwen voorzien van meer daglicht

Op verzoek van de Living Daylights belicht architect Sechmet Bötger iedere maand een daglichtaspect. Dit keer vertelt Sechmet waar ze tegenaan loopt tijdens een verbouwing van een school.

 

De afgelopen maanden heb ik gewerkt aan een ontwerp voor de verbouwing van een middelbare school. Een bestaand gebouw uit 1983 dat in de loop der jaren tweemaal flink is uitgebreid. De problematiek van gebouwen waar meerdere malen op is aangebouwd is ‘het doolhof-effect’.

 

De nieuwe en oude structuren zijn niet optimaal op elkaar aangesloten. Alles functioneert maar er zijn opstoppingen in de gangen en de verkeersaders zijn onduidelijk. Het gebouw is hokkerig en onoverzichtelijk geworden. De sfeer in de school is desalniettemin fantastisch en de onderwijs resultaten zijn meer dan goed.

 

Oriëntatie en daglicht
Hoe ontstaat een onoverzichtelijk gevoel in een gebouw? Wat is een goede oriëntatie? Je wilt weten waar je in een gebouw bent. En dat wil je onbewust ‘weten’. Meestal loop je op de automatische piloot naar je volgende klaslokaal. Maar je wilt ook weten hoe laat het is en wat voor weer het is.

 

Je wilt dus op onbewust niveau de mogelijkheid hebben je te verbinden met de plek en alles wat zich om je heen afspeelt. En daarin zijn uitzicht en daglicht naast een heldere gebouwstructuur belangrijke factoren.

 

Donkere dag
Ik was twee weken geleden op het congres over scholenbouw in de stadschouwburg van Almere, in het prachtige gebouw van Kazuyo Sejima aan het water. Een heel licht gebouw. Alleen voor de lezingen moet het donker zijn. En dus verblijf je de hele dag in een donkere ruimte. Niet verbonden met de tijd, het weer, uitzicht, en de plek waar je bent.

 

Na een dag volgestouwd te zijn met veel informatie loop ik dan enigszins verward over straat. Welke dag is het, hoe laat is het, wat was het weer vandaag, heb ik iets gemist? Kortom een dag weinig daglicht brengt mijn oriëntatie-systeem in de war. En zo merk je dat daglicht in een gebouw van grote waarde is om je te verbinden met de plek waar je bent en met het natuurlijke systeem van de aarde. Ook al is dat vaak onbewust.

 

Licht om in te verfrissen
Daarnaast is een school een gebouw waar je als docent en leerling iedere dag vertoefd. En dat doolhofeffect daar ben je al lang aan gewend. Je weet niet beter. Maar toch is het belangrijk je onbewust goed te kunnen oriënteren. Is het voor de leerling niet fijn om zich tussen de lesuren door in een overzichtelijke en transparante wereld te zijn.

 

Een wereld waar je even kunt ademen en je mentaal kan voorbereiden op de volgende shot aan informatie die je word geacht tot je te nemen. Even de vorige les loslaten en ruimte maken voor de volgende. Kan dat in bedompte gangen? Kan dat optimaal in een gebouw dat voor buitenstaanders onoverzichtelijk en hokkerig is? Kan dat in gangen zonder uitzicht en daglicht? Ik denk van niet. Na een concentratieperiode is er ruimte nodig om even alles los te laten. Met daglicht en uitzicht kun je je blikveld goed verbreden.

 

Daglichtstraten

Voor de school hebben we met 1 ingreep alle problemen opgelost. U raad het al, we hebben in de brede gangen van de school daglichtstraten en vides gemaakt. In deze zones zijn extra trappen opgenomen om de verkeerstromen helder op te zetten. Het daglicht stroomt nu plotseling van boven in het gebouw door de gangen tot op de begane grond. Een grote metamorfose. Het verbeterd de oriëntatie, je weet nu beter waar je in het gebouw bent, hoe laat het is, en wat voor weer het buiten is.

 

Omdat de gangen heel breed zijn kunnen we naast vides ook leerplekken maken. Open leerplekken vlak bij de lokalen zijn de wens van de school. Leren in het daglicht is extra productief en uiteraard gewoon prettig. Dat kunt u meer over lezen in het artikel op deze site: Daglicht stimuleert Leerprestaties.

 

Daglicht en klimaat verbeteren gaat samen
We hebben ook het klimaat van de school aangepakt. We gaan de lichtstraten gebruiken als schoorstenen waardoor de warmte uit het gebouw kan wegtrekken. Zowel voor de dagelijkse ventilatie als de nachtelijke koeling in de zomermaanden. Een actief systeem waarbij er minder installaties nodig zijn. Een degelijk systeem dat minder onderhoud nodig heeft en heel lang mee gaat. Zo bereik je met minder heel veel meer.

 

Meer licht in de bestaande gebouwen voorraad maken We hebben een hele grote bestaande gebouwen voorraad in Nederland. En niet ieder gebouw is goed voorzien van daglicht. Het is een dankbare taak om deze gebouwen naast energiezuinig ook daglichtvriendelijk te maken. En zo het comfort op vele wijzen te verhogen.