Twitter logo Linkedin logo Pinterest logo
Logo Stichting Living Daylights

Daglichtaspecten – Daglicht in woonzorgcentra

Op verzoek van de Living Daylights belicht architect Sechmet Bötger daglichtaspecten. Dit keer vertelt Sechmet over daglicht in woonzorgcentra.

 

Op dit moment werk ik aan drie grote woonzorgcentra in Rotterdam. In ieder huis wonen tussen de honderd en honderdtachtig mensen. Er zijn somatische mensen en dementerende mensen. Deze mensen hebben allemaal niet bewust gekozen voor een leven in een woonzorghuis en zijn afhankelijk van de zorgorganisatie.

 

Deze mensen verblijven overdag in een groep met gemiddeld tien mensen. Ze delen samen een woonkamer waar de meeste mensen het merendeel van de dag verblijven. Er wordt drie keer per dag gezamenlijk gegeten. En dan is dat toch fijn als er gedurende dag ook direct zonlicht in de woonkamers komt. Tenslotte is dit de hoofdverblijfplek van tien mensen die niet meer of bijna niet meer uit huis komen. Deze mensen verblijven minimaal tien uur per dag en dus 3.500 uur per jaar in deze woonkamers.

 

Levenskwaliteit
De drie tehuizen zijn allemaal bestaande gebouwen en worden alle drie verbouwd. Voor één gebouw ben in architect en interieurarchitect en bepaal ik alles. Daglicht is daar uitgangspunt van het ontwerp.

 

Bij twee gebouwen ben ik interieurarchitect. Wat betekent dat ik niets mag zeggen over de plaatsing, oriëntatie van de woonkamers. In deze twee woon-zorgcentra zijn acht woonkamers slecht georiënteerd. Namelijk op het Noorden. Dat betekent dat veertig mensen per verzorgcentrum, ongeveer 25 procent van de mensen, 3.500 uur per jaar verblijven in een ruimte zonder direct zonlicht. Is dat goed voor de levenskwaliteit van deze oude ‘zieke’ mensen?

 

Oriëntatie
Iedere dag kijken we met heel Nederland naar het journaal en wachten we met smart het weer af. En als onze weerman of weervrouw een sombere wolken dag met grauwe luchten aankondigt zijn wij minder vrolijk. Zon maakt het leven vrolijk en levendig. Het verandert de gemoedstoestand. Er is geen wetenschapper voor nodig om dat te bewijzen.

 

In de praktijk zien we het ook. Huizen met een tuin en woonkamer op het Noorden zijn bij niemand favoriet. En worden over het algemeen alleen door naïeve kopers gekocht. Want op het Noorden schijnt de zon nooit. Natuurlijk kijk je wel naar de zon toe als je in je woonkamer op het noorden zit. Maar in je stoel van een zonnetje genieten is er niet bij. Op welke oriëntatie is uw woning gericht?

 

Terug naar onze verpleeghuizen. Mijn ervaring is dat er bij aanvang van de verbouwingen gestuurd wordt op vierkante meters woonkamer en het aantal woningen. En dat is uiteraard al een hele puzzel. Maar het is zo jammer dat het effect dat daglicht kan hebben op de kwaliteit van leven niet vanaf de start wordt meegenomen.

 

De praktijk leert namelijk dat de woonkamers op het Noorden vaak meer problemen met zich meenemen. De verpleging heeft het daar zwaarder en iedereen is er somberder. Alleen de zorgorganisatie is zich daar niet altijd bewust van. Maar in de workshops met verpleging en bewoners ben ik dit al meerdere malen tegen gekomen.

 

Alle kleuren zonlicht
Mijns inziens is een woonkamer met tenminste twee oriëntaties het meest ideale. Uiteraard zijn drie oriëntaties nog beter. Daarnaast is het goed om beschutte (tegen wind en regen) buitenruimte te maken zodat deze mensen zo vaak en comfortabel mogelijk naar buiten kunnen zonder dat ze kou vatten of verbranden in de zon. Want zo krijgen deze mensen het snelst alle kleuren zonlicht ‘binnen’ die iedereen iedere dag nodig heeft. En dat is een feit waar alle wetenschappers het inmiddels over eens zijn.

 

Met veelzijdig georiënteerde woonkamers hebben we een eenvoudige slimme oplossing. Het vraagt alleen goede basisuitgangspunten vanaf de start van het ontwerp. Uitgangspunten die de belangen van de bewoners behartigen. Dat bespaart aan verpleegkracht en voorkomt wangedrag. Het bespaart ook in dure biodynamische verlichting die echt alleen maar nodig is als we geen veelzijdige oriëntatie maken en nooit naar buiten gaan.

 

Dus aan alle zorgarchitecten, zorgdirecteuren en andere betrokkenen de oproep om de kwaliteit van daglicht vanaf de start van het ontwerp in te zetten. Daglicht is gratis, altijd aanwezig en eenvoudig toe te passen. Het vraagt alleen wat ontwerpkracht. En…geloof in daglicht…. als bron van energie en welbevinden.

 

Over Sechmet Bötger
ir. Sechmet Bötger is eigenaar/architect van architectuurstudio innerarchitecture