Twitter logo Linkedin logo Pinterest logo
Logo Stichting Living Daylights

Daglichtaspecten – Zonlicht pareren in Iran

Op verzoek van de Living Daylights belicht architect Sechmet Bötger iedere maand een daglichtaspect. Dit keer vertelt ze over het bufferen van warmte.

 

Het is nu winter, we hebben hele korte dagen. De zoninstraling bepaalt de lengte van onze dagen. Hier op 58 graden noorderbreedte missen we de zon. Ik heb zelf in deze wintermaanden, bij gebrek aan licht, 1 uur langer slaap nodig. Ik voel met net een bruine beer die op winterslaap gaat. Met dag temperaturen van 15 graden lijkt het klimaat nu natuurlijk wel in de war. Maar de zon schijnt niet langer, het is echt winter. En ik mis licht en zon.

 

Van 58 naar 30 graden noorderbreedte

Niet in alle landen is zonlicht een welkome factor. In Iran op 30/35 graden noorderbreedte is de hitte van de zon met temperaturen van rond de veertig graden in de zomer de grootste uitdaging. In het droge landklimaat liggen steden Shiraz, Esfahan, Nayin en Kashan in een semi-woestijn landschap. Op mijn bezoek aan Nayin ontdekte ik een gebouwtypologie die van nature speelt met die hitte. Hier heeft de bouwcultuur zich totaal laten leiden door het klimaat en de zon.

 

Bij mijn aankomst in Nayin ben ik verbaasd. We zouden toch grote 18e eeuwse villa’s gaan bekijken? Maar ik zie ze niet. Er zijn enkel 1 laags-muren zonder ramen in smalle straten. Gelukkig komen we bij een grote prachtig gedecoreerde deur. En dat blijkt de deur van 1 van die villa’s met een prachtig gewelfde entreehal. En aan het eind van de hal erg veel licht. En dat licht blijkt 1 van de vele patio’s te zijn van het huis. En deze patio is 3 verdiepingen diep. Deze villa bevind zich niet op of boven de aarde maar erin. Wat een wereld van stilte, koelte, lucht en licht is dit.

 

En dat is de truc: Tegen de hitte van de zon kun je niet opbouwen, maar de aarde is veel stabieler en heeft een heel groot opslagvermogen als het gaat om warmte bufferen. De warme lucht stijgt door schoortenen, roosters in koepels, kleine en grote patio’s omhoog. De patio’s zijn vaak gevuld met waterbronnen, fonteinen en vijvertjes om ook de vochtkwaliteit op orde te houden en het koeleffect te vergroten. Windtorens pikken de wind op en zorgen voor ventilatie van de ruimtes. Hier ‘beneden’ onder het aardoppervlak is het zo heerlijk vertoeven. Zijn we echt in die semi-woestijn met 40 graden zomertemperatuur?

 

Aarde, water, natuurlijke trek en zonlicht zijn perfect in balans in deze villa’s. Inmiddels heb ik vandaag verschillende villa’s bezocht en heb ik wel geleerd dat te veel grootheidswaanzin in deze villa-wereld weer tegen je werkt. Villa-eigenaren die te grote patio’s of tuinen maakten, profiteren niet meer van de balans en moeten alsnog de uitdaging aan om hun grasveld in de patio groen te houden. Balans blijkt een moeilijke zaak.

 

Maar toch, ik vind het een verbluffend resultaat. Zonder energie koelen kan dus goed. En dat vind ik pas echte duurzaamheid. Kleiner kan de voetprint van een gebouw op dit punt dan niet worden.

 

En iets verderop?

Daar kan het moderne Masdar city dat zo een duizend kilometer lager ligt niet tegenop. Deze stad waar vanaf de start een super hoog duurzaam ambitieniveau als onderlegger voor heeft gestaan gaat nog altijd uit van het gebruik van energie voor het koelen van gebouwen. Deze stad licht overigens op een niet natuurlijke plint. Omdat alle mobiliteit eronder is geplaatst. Was dat echt de duurzaamste keuze?

 

In Abu Dabi Is het probleem van hitte op fundamenteel niveau geaccepteerd als iets dat wij als mensen kunnen oplossen met al onze technieken. In Nayin zijn de krachten van zon, aarde water en wind ingezet om voor ons te werken. De natuur wordt niet getrotseerd maar ingezet als de beste vriend.