Twitter logo Linkedin logo Pinterest logo
Logo Stichting Living Daylights

Daylight Award-winnaars aan het woord

Het Borneo Architectuur Centrum puilde uit afgelopen donderdag 9 maart. Hier vond de aftrap plaats van de tentoonstelling Daglicht in Architectuur. Naast de tentoongestelde projecten van alle Daylight Award-winnaars – denk aan Kaap Skill, Rotterdam CS, Hoge Raad der Nederlanden – was het tevens de start van het lezingenprogramma.

 

Deze eerste avond stond in het teken van de Daylight Awards-winnaars van 2016. De 27-jarige Tim de Graag, winnaar in de categorie onder de 1.000 m2, beet het spits af. Een ingrijpende renovatie aan een historisch pand in de haven van Zierikzee leverde hem de Daylight Award op. Het pand is slechts drie meter breed. Reden hiervoor is dat er vroeger voor kavels belasting werd geheven voor de breedte.

 

Dit was meteen een struikelblok, want een drie meter breed pand aantrekkelijk maken valt niet mee. Het twintig meter diepe pand stond dan ook lange tijd leeg. En dan waren er ook nog andere factoren. De Graag: “In de jaren zeventig zijn uit het pand alle historische elementen gestript. Er lagen tapijttegels in er werd een systeemplafond geplaatst, niemand zag er wat in.”

 

Smal heeft zijn beperkingen en in 20*3 in Zierikzee vormde het de uitdaging om de lengte zoveel mogelijk uit te buiten. “We hebben veel onderzoek gedaan naar de daglichttoetreding en de ruimtelijke kwaliteit. Zo hebben we de smalle entree vervangen voor een entree over de volle breedte van het pand.”

 

Daarnaast werden er op enkele strategische plekken daklichten geplaatst. De Graag: “De zichtlijn van twintig meter dwars door het hart van de woning vormt de basis van het plan. De zichtlijn is ontworpen in samenhang met de positie van de daklichten.” Het plaatsen van de daklichten ging niet zonder slag of stoot. De Graag: “Eén daklicht hebben tot drie keer toe terug moeten sturen naar de leverancier in Engeland. Het was lastig om dit goed te krijgen.”

 

In de discussie na afloop bleek dat het samenspel tussen leverancier en architect  gevoelig ligt. Een architecten als De Graag daagt weliswaar de fabrikant uit om perfect maatwerk te leveren, maar fabrikanten zouden het liefst vaker uitgedaagd willen worden, zo bleek. Wouter Beck van Hunter Douglas: “Nederland blijft nog een beetje achter als het om een optimale daglichttoetreding gaat. Wij krijgen vooral veel vragen van architecten uit het buitenland.”

 

Drie soorten kaas bij De Hoge Raad
Waar bij De Graag te maken had met de beperkingen die een Rijksmonument met zich meebrengt, daar kon architect Vincent Panhuysen van KAAN vooral over de tijd heen kijken. Panhuysen: “De nieuwbouw voor de Hoge Raad is ontstaan vanuit een PPS. Daarin kun je alles voor lange tijd vastleggen. Het ligt zelfs vast welke drie soorten kaas er de komende dertig jaar in het restaurant zijn te krijgen. Dit maakt dat je anders kunt gaan rekenen. Je kunt bijvoorbeeld gaan bekijken hoeveel de schoonmaakkosten zijn voor tapijtreiniging en dit afzetten tegen het reinigen van natuursteen.”

 

Kosten noch moeite werden gespaard om van de Hoge Raad een topontwerp te maken. Panhuysen zorgde deze avond voor een bombardement aan beelden. Renders, de bouw, constructie-elementen, toepassingen voor de gevel, het kwam in een vlot tempo voorbij. Panhuysen tekende bij een prachtige render van een van de raadszalen aan dat je natuurlijk wel veel kan beloven in de aanbesteding, “maar als je wint dan ben je de lul.” Lachend: “Dan moet je het gaan waarmaken.”

 

De daglichttoetreding in de atria heeft Panhuyzen verrast. “We hadden hier vooraf geen berekeningen voor gedaan, maar het is lichter dan gedacht. Prachtig dat dit zo mooi heeft uitgepakt.” Reden voor Panhuyzen om in het vervolg het ontwerpen met daglicht meer het uitgangspunt te laten vormen.

 

Als tip gaf Panhuyzen studenten aan de TU’s mee om licht als een dynamische tool te gaan gebruiken. Waar in het kantoorgedeelte in de Hoge Raad 500 lux was voorgeschreven per werkplek, bleek uiteindelijk maar 200 lux nodig door de slimme toepassing van daglicht.

 

Aan het eind vroeg moderator Lars Courage of Panhuyzen een vraag wilde stellen aan Tim de Graag. Onder de indruk van de kwaliteiten van De Graag vroeg Panhuysen: “Kom voor ons werken!” De repliek van De Graag: “Wat heb je te bieden?” En zo werd de eerste lezingenavond luchtig afgesloten.

 

Daglicht en bouwfysica

13 april staan de lezingen in het teken van de bouwfysica. Paul van Bergen (DGMR), Alex de Jong (OMA) en Bjarne Mastenbroek (SeARCH) geven dan acte de préséance.

 

Aanmelden via redactie@livingdaylights.nl

 

Tekst: Gerard Vos

Foto: Vincent Schuttel