Twitter logo Linkedin logo Pinterest logo
Logo Stichting Living Daylights
Plaatsingsdatum
10 november 2016
Betrokken donateurs

Project: Museum Voorlinden in Wassenaar

Het gebeurt veel te weinig, maar soms vormt daglicht het absolute en enige uitgangspunt bij het ontwerp van een gebouw. Dit was ook het geval bij het Museum Voorlinden in Wassenaar. Lichtontwerper Solmaz Esmailzadeh van Arup vertelt over haar rol in de totstandkoming van dit topmuseum.

 

Of het nu gaat om kunstliefhebbers, natuurliefhebbers of architectuurliefhebbers, iedereen is laaiend enthousiast over Museum Voorlinden. In de recensies staan steevast vijf sterren. In het 120 meter lange gebouw vormde daglicht het uitgangspunt van het ontwerp. Dit maakt dat je het museum en de kunstwerken door de wisselende seizoenen en door de dynamiek van het daglicht altijd anders ervaart. Esmailzadeh: “Je beleeft een bezoek aan het museum net alsof je in de buitenlucht bent.” De daglichttoetreding in Museum Voorlinden is dan ook spectaculair te noemen.

 

Lichtontwerper Solmaz Esmailzadeh vertelt hoe Arup de opdracht heeft gekregen. “Opdrachtgever Joop van Caldenborgh bezocht wereldwijd een aantal musea waar daglicht een belangrijke rol speelde, geregeld viel daarbij de naam Arup. Zo zijn wij er langzaam maar zeker betrokken bij geraakt. Arups lichtteam in Amsterdam maakte het (dag)lichtontwerp vanwege de unieke aard van het project in intensieve samenwerking met Arups lichtexpert Andrew Sedgwick in Londen. We hebben overigens niet alleen het daglichtontwerp gedaan, maar ook de installaties, akoestiek en de brandveiligheid.”

 

Het museum bevat veel installaties, die voor de bezoekers niet te zien zijn. Esmailzadeh: “Alle installaties zijn verwerkt in de kelder en er zijn veel intelligente oplossingen toegepast in het museum die vrijwel onzichtbaar zijn. Zelfs de noodverlichting is naar wens van Van Caldenborgh niet direct zichtbaar. Normaliter moeten in Nederland de vluchtroute-aanduidingen altijd aan staan. In dit geval stemde de brandweer er mee in dat ze alleen in geval van nood aan zouden gaan. Voor het doorontwikkelen van dit concept is ledleverancier Proliad ingeschakeld die Arup ook heeft ondersteund in het kunstlicht van de expositiezalen.” De subtiel weggewerkte noodverlichting is één van de factoren die er voor heeft gezorgd dat dit museum zo geslaagd is in zijn opzet.

 

Zonnedak
Van Caldenborgh was bij de bouw van dit museum een zeer betrokken opdrachtgever. Esmailzadeh: “Hij is veeleisend, maar als je nu het museum bezoekt dan krijg je daar een hele mooie ervaring voor terug. Niet alleen de kunst, maar ook het gebouw is spectaculair. Van Caldenborgh vroeg van alle partijen het maximale. Als we konden onderbouwen waarom een bepaalde out-of-the-box toepassing nodig was, was Van Caldenborgh bereid hiervoor te kiezen”.

 

Een spectaculair onderdeel van het daglichtontwerp vormt het zonnedak. Uitgangspunt was dat er daglicht naar binnen moest vallen, maar dat er geen direct zonlicht op de kunstwerken mocht komen. Het zonnedak is opgebouwd uit een laag met aluminium panelen, 2.1 meter lager ligt het glasdak en een halve meter daaronder het velum.

 

Esmailzadeh vertelt dat het zonnedak uit 2.500 aluminium panelen bestaat met in totaal 115.000 cilinders. “De elliptische cilinders van 24 cm lengte met een diameter van 12 centimeter zijn afgesneden onder een hoek van 45 graden. Ze laten het noorderlicht binnen en weren het felle, directe zuiderlicht, hiermee wordt een mooi diffuus licht gecreëerd. Dit maakt dat kunst optimaal bekeken kan worden, plus het zorgt ervoor dat het niet te warm wordt in een ruimte.”

 

Er zijn tijdens het ontwerpproces meerdere opties uitgewerkt, vertelt Esmailzadeh. “Naast computersimulaties hebben wij ook ‘on-site dag- en kunstlichtmetingen gedaan voor twee opties, waarvan er een gekozen werd. Deze hebben wij 1-op-1 getest op het landgoed om te controleren of het gewenste effect en de lichtniveaus voldeden aan onze verwachtingen.”

 

Leencollecties
De opdrachtgever had wat daglicht betreft mindere strikte eisen voor het eigen kunstbezit dan voor de leencollecties vereist is. “We hebben voor de zalen waar de leencollecties tentoongesteld worden daarom een geautomatiseerd schuifsysteem voor de panelen bedacht om de maximale controle over het daglicht te waarborgen en te allen tijde aan de strikte eisen die gesteld worden aan de leencollecties te kunnen voldoen. Dit werkt uitstekend.”

 

Esmailzadeh is met recht trots dat het resultaat zo mooi aansluit bij de wensen van opdrachtgever Van Caldenborgh. “Een opdracht als deze is ‘once in a lifetime’. Het was een lang en intensief proces. Echt heel bijzonder om mee te maken.”

 

Tip
Voor de lezers van de Living Daylights heeft Solmaz nog een mooie tip. Museum Voorlinden heeft een speciale ruimte, de Skyspace van James Turrell. “Ga daar vooral heen. De ruimte heeft een vierkant gat in het dak. Het is prachtig om hier te gaan zitten en het daglicht te ervaren.”

 

Turrell heeft een lichtprogramma samengesteld dat rekening houdt met de schemering in Wassenaar. Het zachte, natuurlijke licht contrasteert met de felle, bijna tastbare kleuren van de lampen in de Skyspace. De effecten zijn adembenemend.

 

Tekst: Gerard Vos
Foto: Pietro Savorelli