Twitter logo Linkedin logo Pinterest logo
Logo Stichting Living Daylights
Plaatsingsdatum
13 mei 2014
Gerelateerde artikelen

Hester Hellinga: ‘Uitzicht is onderbelicht’

Hester Hellinga – werkzaam bij DPA Cauberg-Huygen – promoveerde aan de TU Delft op de invloed van daglicht en uitzicht op het visueel comfort in binnenruimten, een interview!

 

Hellinga promoveerde aan de TU Delft op een methode om de kwaliteit van het uitzicht uit te drukken in een objectief rapportcijfer. Ze wilde onderscheid kunnen maken tussen bijvoorbeeld uitzicht op een blinde muur, een installatie op het dak van een buurman, of een parkeerplaats zoals dat voorkomt bij kantoor- en werkomgevingen.

 

Hellinga begon met te kijken hoe je een dynamische gebouwschil kan ontwikkelen met een zo optimaal mogelijke daglichttoetreding. Maar wanneer spreek je van een optimale situatie? Dit bleek niet zo eenvoudig te bepalen.

 

Ze verdiepte zich vervolgens in de rol die daglicht speelt in de beleving op de werkplek. En ze kwam erachter dat uitzicht een veel grotere invloed op de beleving van ruimtes en gebouwen heeft dan ontwerpers zich vaak realiseren.

 

Hellinga ontwikkelde tijdens het onderzoek een methode voor de analyse van de daglicht- en uitzichtkwaliteit van ramen, de D&V analyse methode. Deze is ontwikkeld op basis van bevindingen uit de wetenschappelijke literatuur en de resultaten van het vragenlijstonderzoek. Daaruit kwam onder andere naar voren dat verblinding door daglicht als minder hinderlijk wordt ervaren wanneer het raam, waardoor dat licht naar binnen valt, wel mooi uitzicht biedt.

 

Je bent van mening dat we onderschatten hoe belangrijk daglicht voor mensen is. Hoe komt dat?

“Dat heeft deels met de bouwregelgeving te maken. Je ziet vaak dat er bij projecten alleen wordt gekeken naar de minimumeisen. Daglicht wordt bijna als een soort luxe gezien. Er wordt niet gekeken naar wat het oplevert qua comfort en welzijn van de medewerkers. De gevolgen van een slecht verlichte werkplek zijn ook indirect. Pas op een langere termijn heb je daar de gevolgen van. Bij brandveiligheid bijvoorbeeld zijn de risico’s direct duidelijk.”

 

Is daglicht toenemend van belang bij de bouw van nieuwe kantoren en gebouwen?

“Ik merk dat vooral bij overheidsprojecten tegenwoordig veel meer aandacht wordt gegeven aan visueel comfort. Wel zie ik in de praktijk dat er vaak voor kunstlicht en daglicht verschillende adviseurs worden ingezet. Dat vind ik een gemiste kans. Ik zou graag zien dat projecten veel meer integraal worden benaderd. Je zou veel meer moeten kijken welke verschillende kwaliteiten je in het gebouw wilt hebben en dat als uitgangspunt nemen.”

 

Hoe komt het dat daglicht zich in een steeds grotere belangstelling mag verheugen?

“Het is nu pas duidelijk hoe belangrijk daglicht is. In het verleden wisten we dat daglicht invloed heeft op je gezondheid en gemoedstoestand, maar was niet bekend dat er een direct verband is tussen de slaap/waak-cyclus en de hoeveelheid daglicht die je via je ogen binnenkrijgt. Er is heel veel nieuwe kennis over de invloed van licht op je gestel. Intuïtief wisten we dit al wel, maar nu is het ook wetenschappelijk aangetoond.”

 

Je hebt de Daylight & View (D&V)-analysemethode ontwikkeld.

Die heb ik ontwikkeld op basis van bevindingen uit de wetenschappelijke literatuur en de resultaten van een vragenlijstonderzoek.Het startpunt voor mijn onderzoek was de ontdekking dat als je in een gebouw een goed uitzicht hebt, je veel minder last hebt van verblinding door daglicht. Vanuit de landschapsarchitectuur en de omgevingspsychologie is er best veel kennis over uitzicht, maar in de gebouwde omgeving is het nog tamelijk onderbelicht. Reden om een methode te ontwerpen om visueel inzichtelijk te maken hoe je daglicht en uitzicht het beste kunt inzetten.”

 

Hoe werkt de D&V-analysemethode?

“Ik heb bestaande methodes voor het meten van daglicht gecombineerd met een nieuw ontwikkelde methode voor het meten van uitzicht. De basis is dat je in een ruimte een 180 graden projectie maakt rondom de werkplek. Dit kan met een fish eye-lens of met computersoftware. Vervolgens kunnen bestaande stippen en zonnebanendiagrammen over de afbeeldingen heen worden gelegd om tot een zo objectief mogelijk beeld van de werkplek te komen. ”

 

Voor het maken van de D&V-analyse heb je onderzoek gedaan hoe gebruikers in kantoren uitzicht ervaren. Wat kwam daaruit?

“Mensen hebben behoeft aan groen in een uitzicht. Uitzicht op landschap wordt meestal beter gewaardeerd dan een stedelijke omgeving. Waterpartijen worden ook goed gewaardeerd. Mensen houden ook van een ruimtelijk uitzicht en dan het liefst met verschillende lagen. Een laag met dichtbij liggende objecten en lagen met veraf liggende objecten en de lucht. De functie van uitzicht is ook dat je je oog kunt ontspannen en dan kan het best als je ook naar veraf gelegen plekken kan kijken.”

 

Zijn veel glaspartijen in een gebouw noodzakelijk?

“Uit mijn onderzoek blijkt dat menseneen volledig glazen gevel vaak als vervelend ervaren. Een gesloten borstwering draagt bij aan het gevoel van veiligheid. In de jaren tachtig en negentig werd bij vliesgevels vaak gekozen voor glas met een lage zontoetreding, maar ook met een lage daglichttoetreding. Het licht van buitenaf wordt dan een beetje grijzig. Dan kun je beter wat minder grote ramen toepassen.”

 

Download het onderzoek Daylight and View: The influence of windows on the visual quality of indoor spaces

 

Meer informatie:  Hester Hellinga

 

Tekst: Gerard Vos