Twitter logo Linkedin logo Pinterest logo
Logo Stichting Living Daylights
Plaatsingsdatum
19 januari 2016
Gerelateerde artikelen

Word je in lichte gebouwen gelukkig?

Speciaal voor Living Daylights stelt AnneMarie Eijkelenboom van EGM Architecten haar blog over daglicht beschikbaar. AnneMarie gaat hierin nader in op de vraag: ‘word je in lichte gebouwen gelukkig?’

 

Gezondheid en architectuur

Gezondheid en geluk worden mede door je omgeving beïnvloed. Kennis over het verband tussen gezondheid en omgeving helpt om met gebouwen het welbevinden meer en meer positief te beïnvloeden. Dit is geen overbodige luxe. We brengen immers in het geïndustrialiseerde deel van de wereld 90 tot 95 procent van de tijd binnen door, beschut tegen weer en wind. Dit betekent dat voor miljarden mensen het dagelijks leven met behulp van een goed ontwerp positief beïnvloed kan worden.

 

Licht als medicijn

Begin september bezocht ik het zesde daglicht symposium in Londen georganiseerd door Velux, hierin lag de focus op het verband tussen licht, gezondheid en architectuur. Deborah Burnett maakte de reusachtige invloed van licht op de gezondheid duidelijk met een neurofysiologisch schema. Het ritme van daglicht en duisternis beïnvloedt het circadiaanse ritme, dus onder andere de hartslag, bloeddruk, slaap, wondgenezing, immuunsysteem, metabolisme, lichaamsgewicht en humeur. Te weinig daglicht is simpel gezegd: ongezond.

 

Wat is goed licht?

Goed licht laat zich niet eenvoudig definiëren. Er is een diversiteit en variatie in menselijke behoeften, afhankelijk van leeftijd, levensstijl en werkritme. Daglicht is afhankelijk van bewolking, geografische ligging en zonnestand. De intensiteit is dynamisch en onvoorspelbaar. En juist dat dynamische karakter werkt op het bioritme.

 

Is meer licht altijd beter?

De afwisseling van licht en schaduw is een basaal element in de architectuur. Meer is niet altijd beter. Twee sprekers hebben dit met de volgende voorbeelden geïllustreerd. Song Yehao brengt met zijn architectuur de relatie tussen klimaat, licht, privacy en ambacht een poëtisch geheel tot stand. Bij de THe studio in Gui an heeft hij de gevels opgebouwd uit rieten matten die het felle licht temperen en verblinding voorkomen in het gebouw. Song Yehao beoogt met het ontwerp van zijn semitransparante gevels aan te sluiten bij de Oost Aziatische traditie.
Een ander voorbeeld is de bibliotheek in Stockholm van Gunnar Asplund uit 1928. Martin Schwartz betoogde, met behulp van daglichtsimulaties, dat Asplund bij het ontwerp van de leeszaal in het midden van het gebouw heel bewust niet voor een groot daklicht heeft gekozen, maar voor een cirkel van verticale smalle ramen, afgewisseld met penanten hoog in de ruimte. De ramen geven voldoende en diffuus licht, ook bij een laagstaande zon, in het midden van het gebouw. Deze voorbeelden tonen aan dat niet alleen vanuit kostenbeperkingen, en energetische problemen daglicht in iedere ruimte maximaal moet zijn. Veel licht is goed, maar een 100% glazen gevel is vaak niet bruikbaar, saai, duur en energetisch een ramp.

 

Kennis en intuïtie

Bij het ontwerp van een gebouw maak je gebruik van kennis, intuïtie en ervaring. Het effect van het daglicht in het gebouw is een van de factoren die je het tijdens het ontwerpproces vastlegt, zonder exact te weten hoe de werking op de gezondheid en het welbevinden wordt. Wat is goed en hoe vinden we antwoord op deze vraag? Hiervoor zijn niet alleen ervaring, intuitie en simulatietechniek nodig, maar juist ook de verbinding met biomedisch, psychologisch en antropologisch onderzoek. Verbinding en kennisontwikkeling die naast ervaring en intuïtie leiden tot goede en inspirerende en helende architectuur.

 

5 Favorieten

Zoals Koen Steemers 5 manieren voor welzijn illustreerde (connect, keep active, take notice, keep learning and give) roep ik iedere lezer op zijn of haar 5 favoriete gebouwen te benoemen. De vraag of licht in deze gebouwen een grote rol speelt is retorisch.

 

Ir. AnneMarie Eijkelenboom EDAC, architect /researcher R&D bij EGM Architecten