Twitter logo Linkedin logo Pinterest logo
Logo Stichting Living Daylights

Project – Sportcomplex, Groningen

Geplaatst op: 18 juni 2015

Het inpassen van twee gymzalen in een fijnmazig stadsstraatje in Groningen is een hele uitdaging. Daarbij komt ook nog eens dat directe daglichttoetreding in een sportcomplex als hinderlijk wordt ervaren, terwijl werken zonder daglicht ongezond is en het bioritme verstoort. Architect Marlies Rohmer is er toch in geslaagd om in de beschikbare ruimte aan het programma van eisen voor de beide gymzalen te voldoen.

 

“De gemeente Groningen wilde op deze locatie eerst een school met gymzaal laten bouwen, maar die plannen stagneerden. De gymzalen moesten er echter hoe dan ook komen. Omdat wij door een architectenselectie al bij de school waren betrokken, is er voor gekozen om met ons verder te gaan voor de gymzalen.”, aldus Rohmer.

 

“Er is natuurlijk een programma van eisen. Er dienden twee gymzalen en aanverwante voorzieningen gecreëerd te worden. Het is nogal een uitdaging om in een klein stadsstraatje een totaal gesloten programma te maken.”

 

Gestapelde oplossing
Gezien de beschikbare ruimte, het bestemmingsplan en het programma van eisen is er gekozen voor een gestapelde oplossing. De twee gymzalen liggen dus boven elkaar. Hierdoor blijft het volume van het sportblok relatief bescheiden in het straatbeeld. De gymzalen worden door een ruimtelijk, dubbel hoog en transparant trappenhuis met een enorme vide met elkaar verbonden.

 

Tevens lijkt het sportblok op zichzelf te staan door twee pleintjes aan weerszijden van het complex met een boom. Deze pleintjes zijn gerealiseerd door de kleedkamers en toestelbergingen naar achteren te plaatsen. Hierdoor oogt het sportblok minder massief en wordt de stedenbouwkundige verankering van het complex versterkt.

 

Rohmer: “Wanneer je gewoon een sportcomplex in de straat zet, is er niet zo veel synergie meer tussen het gebouw en de straat. Je wil qua architectuur niet heel erg afwijken van de rest van de straat, anders wordt het sportblok echt zo’n ‘alien’ in de wijk. We hebben daarom veel aandacht besteed aan de synergie tussen het gebouw en de straat.”

 

Dat heeft ook te maken met sociale duurzaamheid en sociale verankering. vertelt Rohmer. “We hebben geprobeerd om, waar mogelijk, een interactie te maken tussen het gebouw en de straat. Dit hebben we onder andere gedaan door die twee pleintjes met beide een boom. Zo vormt het gebouw een levendige aanvulling op het straatbeeld.”

 

Indirecte daglichttoetreding
Een sportcomplex is in principe een dichte doos zonder directe daglichttoetreding. Daglicht wordt zelfs als hinderlijk ervaren doordat het sporters verblindt en door het risico op ‘gluren’ van buitenaf. Werken zonder daglicht is echter niet gezond. Het beïnvloedt het bioritme van mensen die er werken op een negatieve manier.

 

“Wij hebben daarom aangegeven dat we toch graag daglicht in de gymzalen wilden laten”, legt Rohmer uit. “Vandaar dat er is gekozen voor een golvende bakstenen gevel. Zo komt er toch indirect daglicht in de gymzalen. Wanneer het sportblok ’s avonds in gebruik is, gloeit de gevel middels indirecte lichtlijnen op. De golvende gevel eindigt op maaiveldniveau in een lange bank. Doordat hier mensen gaan zitten, ontstaat sociale interactie met de buurt.” Op deze manier creëerde Rohmer een extra dimensie aan de verblijfskwaliteit van de straat.

 

Mooie veroudering
De golvende bakstenen gevel is een opvallende verschijning in het fijnmazige stadsstraatje. Het materiaal is daarom bewust meer traditioneel gehouden. “Er is heel bewust gekozenvoor baksteen, omdat het heel goed aansluit bij de rest van de straat en bij Groningen. De rode baksteen is karakteristiek voor Groningen. Deze baksteen is tevens een duurzame, mooi verouderende steen, dus daar hoef je in principe niet zo heel erg veel meer aan te doen. Het veroudert al mooi van zichzelf.”, aldus Rohmer.

 

Baksteenadvies
Wienerberger heeft met name op technisch vlak geadviseerd over de keramische materialen. Rohmer: “Wienerberger heeft ons met technische raad en daad bijgestaan. We wilden de metselwerkdilataties natuurlijk heel precies bepalen. Je kunt je in zo’n golvende gevel niet opeens een lelijke metselwerkdilatatie permitteren, daar heeft Wienerberger ons onder andere in geadviseerd.”

 

Op de achtergevel bevindt zich boven de baksteen een patchwork van aluminium beplating in roodbruine tinten. De blokachtige opbouw van het sportblok wordt hiermee versterkt. Daarnaast sluit het aan bij het gefragmenteerde karakter van het binnengebied. ”De golvende bakstenen gevel is een opvallende verschijning in het fijnmazige stadsstraatje.

 

Duurzame en sociale verankering
Het eindresultaat is niet alleen een sociaal, maar ook een duurzaam en energiezuinig sportblok. Zo is er gebruik gemaakt van led-verlichting, beschikken de douches over sensors en is er een dak met beplanting, ofwel een groen dak toegepast. “Doordat het dak groen is, wordt water geïnfiltreerd in het dak”, licht Rohmer toe. Ook is dit complex het eerste sportcomplex in Groningen waarvan de toegang, verlichting en temperatuur geheel op afstand bediend kunnen worden.

 

Rohmer is tot slot blij verrast door de reactie van de gebruikers: “De gebruikers zijn dolenthousiast over het gebouw. Zij hebben het met name over de functionaliteit van het complex. Ze zijn heel blij met het daglicht en ze vinden dat de materiaalkeuze binnenin ook goed en duurzaam is. De gebruikers vinden het een heel prettig gebouw om in te sporten. Je hoort niet vaak dat gebruikers zo expliciet benoemen dat ze een gebouw geweldig vinden.”

 

Foto’s: Daria Scagliola

Projectinformatie

Sportcomplex, Groningen
Opdrachtgever        Dienst OCSW en Gemeente Groningen
Architect                   Architectenbureau Marlies Rohmer, Amsterdam
Constructeur           BREED integrated design, Amsterdam
Aannemer                Brands Bouwgroep B.V., Emmen
Installatieadviseur  E&B engineering, Lekkerkerk
Gevelbakstenen      Flamenco mix baksteenstrippen – Wienerberger Bemmel
Oplevering              2014