Twitter logo Linkedin logo Pinterest logo
Logo Stichting Living Daylights

Verslag: Daylight as a driver of change

Geplaatst op: 22 september 2015

Het tiende VELUX Daylight Symposium vond plaats in Londen. Thema dit keer ‘Daylight as a driver of change.’ Meer dan dertig sprekers gaven inzicht in de vraag waar we staan met onze (wetenschappelijke) kennis op het gebied van daglicht in gebouwen.

 

Het onderwerp daglicht mag zich in een steeds grotere belangstelling verheugen, dit mede dankzij de VELUX Groep die dit onderwerp middels het 2 jaarlijkse Daylight Symposium al tien jaar op de kaart zet.

 

Voor deze 6de editie was alles tot in de puntjes geregeld. Geen donkere congreszaal natuurlijk, maar een ruimte voorzien van veel daglicht dat via een lichtstraat de ruimte betrad. De meer dan 350 deelnemers konden in het Tobacco Dock het daglicht vol ervaren en fris en fruitig tot het einde discussiëren over daylight as a driver of change.

 

Tijdens het symposium wisselden wetenschap, architectuur, regelgeving en kunst elkaar vlot af. Met 32 sprekers was het een zeer (te?) vol programma, maar er zaten een aantal pareltjes tussen.

 

Licht van boven

Zoals David Nelson, die een mooi inkijkje gaf in het werk van architectenbureau Foster + Partners. Nelson: “Licht komt van boven en daar moet je goed gebruik van maken.” Hij ontwerpt met respect voor de cultuur en gooit er een modern sausje overheen.

 

Nelson benadrukte het belang van licht als leidmotief in gebouwen, daarnaast past hij het effect van licht veel toe. Zoals een schilder verf gebruikt, zo gebruikt Nelson daglicht. “Met daglicht kun je drama creëren. Door minder licht te gebruiken wordt het drama groter en meer theatraal. In musea moet het licht religieus worden gecontroleerd. Je moet wel altijd in je achterhoofd houden dat het moet passen bij het gebouw.”

 

Nelson was overigens wel klaar met de geheel glazen gebouwen. “Het glas wordt tegenwoordig niet meer gebruikt om naar binnen te kijken, dit komt mede door de voortschrijdende technologie. Glas houdt warmte tegen en is vergeleken met een aantal jaren geleden in kwaliteit verbeterd, maar is ook donkerder in kleur en oogt saaier.”

 

Daglichtmachine
Mondjesmaat kwamen ontwerptechnische aspecten aan de orde tijdens het symposium, maar het zwaartepunt lag op de wetenschap en het gedane onderzoek. De noodzaak van een goede daglichttoetreding is groot zowel in kantoren als in woningen.

 

Meer dan 18 miljoen Europeanen wonen in een huis met een slecht binnenklimaat. Door een tekort aan daglicht ontstaan er allerlei klachten die kunnen uitmonden in het ontstaan van diverse soorten kanker of een serieuze ontregeling van de biologische klok.

 

Deborah Burnett scheen licht op deze zaak in een indrukwekkende presentatie. Burnett is interieur designer en presenteerde vroeger op de Amerikaanse televisie.

 

“Onze ogen zijn ontworpen om meer dan alleen te zien. Ze zijn ontworpen om licht te gebruiken. Licht doet iets als het binnenkomt via de huid, het ooglid of oog. Je kunt daglicht als een drug zien. We gebruiken licht om een respons in ons lichaam te krijgen.”

 

Burnett liet zien dat het circadiaanse systeem niet alleen de biologische klok regelt. Het systeem bestaat uit hartslag, bloeddruk, slaap, het heelt wonden, stuurt het immuunsysteem en de metabolische functies aan. “Alle cellen in het lichaam zijn verbonden aan het circadiaanse systeem en licht voedt dit systeem.”

 

Daglicht heeft dus een immense impact en dat wordt nog niet altijd zo herkend, meent Burnett. “Als mensen ontworpen zijn om daglicht te gebruiken dan heeft dat enorme gevolgen voor de manier waarop we onze maatschappij inrichten en hoe we onderzoek doen. Tijd dat er een protocol komt hoe om te gaan met daglicht.”

 

Zoeken naar duisternis
Wellicht is voorgaande nog teveel toekomstmuziek. Toch groeit er een steeds groter bewustzijn over licht, maar ook over duisternis. Paul Bogard schreef: ‘The end of light, searching for natural darkness in an age of artificial light’.

 

Bogard liet zien dat onze buitenverlichting uit een groot spectrum bestaat van blauw licht. Dit maakt dat mensen ’s avonds klaarwakker blijven en zich niet klaarmaken voor de nacht – blauw in licht onderdrukt namelijk de aanmaak van het slaaphormoon melatonine. Dit heeft tot gevolg dat mensen later naar bed gaan en minder lang slapen en de kwaliteit van slaap minder goed is. Dit heeft weer gevolgen voor de gezondheid op lange termijn. Daarnaast heeft de zee van kunstlicht gevolgen voor flora en fauna, maar daar is nog weinig onderzoek naar gedaan.

 

Bogard: “Mensen zijn in de afgelopen eeuw het gevoel kwijtgeraakt met de nacht en echte duisternis. Er is niks mis met kunstlicht, maar je moet het wel goed gebruiken. Nu zie je dat veel kunstlicht veel te uitbundig is en grotendeels verloren gaat door het in de richting van de hemel te schijnen.”

 

Wellicht was het verhaal van Bogard hier en daar iets te zwart-wit. Het belang van duisternis in verband met ons welzijn is navenant.

 

Conclusie

Al met al was deze editie door de reeks sprekers afwisselend, maar echte verrassingen bleven uit. Veel wetenschappelijk onderzoek was vergelijkbaar en dat maakte dat de dynamiek van de presentaties verloren ging.

 

Voorzitter van Living Daylights, Lars Courage voegde daar een interessant inzicht aan toe. Courage: “Vanuit ontwerpoogpunt is de vraag ‘wat de achtergronden zijn waarom er met daglicht is ontworpen’, amper beantwoord. Er is een duidelijk gat waarneembaar tussen wetenschappelijk onderzoek, de omzetting van theorie naar praktijk en praktijkvoorbeelden. Maar het meest mis ik het ontwerpen vanuit de ‘guts’ het gevoel, het waarom.”

 

Tegelijk toonde Courage zich enthousiast over de nieuwe VELUX Daylight Visualizer dat veel overeenkomsten heeft met de betaalde versie van het zusterprogramma Keyshot. Courage: “Dit toont praktisch de waarde en het belang van daglicht in ontwerpen aan.”

 

De lezingen van David Nelson, Marilyne Andersen en Song Yehao vormen tezamen de ideale visie van Courage. “Hiermee rek je de grenzen van daglichtgebruik als tool op en bied je de industrie, opdrachtgevers en onderwijs een handvat om daglicht als ‘driver of change’ in het belang van gebruikers in te zetten.”

 

Terugkijkend heeft Courage het volgende geleerd. “Architectuur staat aan het begin van een wezenlijke verandering qua bewustzijn tijdens het ontwerpen. Daglicht, neurologie en metabolisme spelen daarbij een essentieel rol in hoe gezondheid en gebruik de nieuwe duurzaamheid van de gebruiker gaan inluiden. Een mooie uitdaging.”

 

Dit keer geen Nederlandse inbreng bij het Daylight Symposium, wellicht was dat de reden van het ontbreken van een vooral praktische insteek. Voor een volgende editie zouden de wetenschappers meegegeven kunnen worden om hun onderzoeken te staven met 1 praktijkvoorbeeld. Dit zou de presentaties verlevendigen, discussies aanwakkeren en het gevoel van saamhorigheid kunnen versterken. Het is Time to Connect. Een thema voor editie 7 van het VELUX Daylight Symposium?

 

Meer info

The Daylight Site

Internationaal Jaar van het Licht

VELUX Daylight Visualizer

 

Tekst: Gerard Vos

 

Foto 1 Overzicht zaal

Foto 2 David Nelson van Foster + Partners

Foto 3: Deborah Burnett