In de indrukwekkende hallen van de RDM-campus in de Rotterdamse haven, bevindt zich het Innovation Dock, waar zich onder andere lokalen en werkruimtes van de Hogeschool Rotterdam en het Albeda College bevinden. Deze zijn veelal ondergebracht in kassen, die moeten zorgen voor een goed beheersbaar klimaat in de desbetreffende ruimtes.
Op 30 november vond op deze lokatie de Visiebijeenkomst Active House plaats. “Active House” is een bouwvisie waarin gebouwen energieneutraal zijn, of zelfs energie leveren. Het gebouw wordt ingepast in de leefomgeving en biedt gebruikers een comfortabel binnenklimaat. Een Active House geeft dus meer dan het neemt. “Uitgangspunt is visionaire architectuur, een holistische benadering waarin individuele bouwcomponenten met elkaar in samenhang worden gebracht en waarbij ontwerpvrijheid vanzelfsprekend is. [SBR]”
De participanten in deze visiebijeenkomst hadden in Baai 2 van het Innovation Dock stands ingericht, zo ook “Bouwen Met Groen en Glas”. Om 14:10u begonnen in de aangrenzende plenaire ruimte de presentaties, ingeleid met een korte introductie van de Active House-visie door Cindy Vissering van SBR.
House of Tomorrow Today
J. Henstra, WVTTK-architecten - WVTTK-architecten volgt bij het House of Tomorrow Today-project (HoTT Active House) het Slimbouwen-principe. Industriële bouwmethodes zorgen voor flexibiliteit, in de vorm van aanpasbare gebouwen. Er wordt gelet op materiaal- en volumegebruik, wat uiteindelijk moet leiden tot maatschappelijk én economisch verantwoorde gebouwen.
HoTT is een energieleverend huis, dat niets inlevert op het gebied van comfort. WVTTK-architecten claimt “morsen mag weer”; zij voorspellen dat we in de nabije toekomst dermate veel zonnewarmte en –energie oogsten, dat we weer op een verantwoorde manier energie kunnen “lekken”, ten behoeve van een comfortabel binnenklimaat.
Henstra roept op tot het hernoemen van de bouwmeester. Deze fungeert bij de ontwikkeling van een gebouw als spin in het web tussen opdrachtgever, adviseurs en uitvoerende partijen. De aanbesteding moet worden gebaseerd op prestaties: kwaliteit, bouwtijd en kosten.
Nul-energiewoning Drachten
P. Slinkman, Fooq - Architect van Manen en Zwart heeft in samenwerking met Fooq een Nul-energiewoning gerealiseerd in Drachten. De woning is de eerste 2 jaar gebruikt als info-centrum, om het concept te promoten. Vanwege het 100-jarig bestaan van woningbouwvereniging Smallerland heeft het bouwwerk een bijzondere architectonische uitstraling gekregen. De oriëntatie is volledig aangepast op het oogsten van zonne-energie.
De woning heeft een theoretische EPC-waarde van 0,08 (Bouwbesluit: 0,8). Om een evenwichtig binnenklimaat te creëren, is gekozen voor het toepassen van vloerverwarming in alle ruimtes. Ondanks de energielasten laag zijn, vallen de bouwkosten erg hoog uit. De verwachting is wel dat gebruikte technieken (zonneboiler, zonnecellen, balansventilatie) zowel in prijs als prestatie zullen verbeteren. De woning verbruikt momenteel meer energie dan het levert.
VELUX Model Home projecten
R. Bindels, Esbensen Consulting Engineers - Bindels, werkzaam in Denemarken, presenteert een zestal internationale voorbeeldprojecten, in het kader van “VELUX Model Home 2020”. Deze woningen zijn allemaal ontwikkeld vanuit de Active House-visie. Na een toelichting op de drie-eenheid energie, binnenklimaat en milieu, werden de voorbeelden getoond. Bindels gaat in op een project in Hamburg, Duitsland en in het bijzonder op “Bolig for Livet” in Aarhus, Denemarken.
Het energieverbruik dat is berekend voor deze woning, toont aan dat er meer wordt geproduceerd dan verbruikt. Dit wordt bereikt door implementatie van enkele innovatieve technieken, zoals een domotica-systeem, Velfac Helo Fibre raamkozijnen en een zonnewarmte-pomp. Op aandringen van VELUX is de woning getest door een gezin, daar praktijkresultaten bijzonder rijke informatie opleveren.
De berekende prestaties werden niet gehaald, waarbij Bindels vooral op de technische aspecten ingaat. Het blijkt echter dat het gedrag van de gebruiker een grote impact heeft op de resultaten. Hiervoor zijn enkele duidelijke oorzaken aan te wijzen, waaronder het gegeven dat de bewoners de temperatuur in huis standaard enkele graden hoger instelden dan voorspeld. Door dergelijke ingrepen werden automatische regelingen overstuurd. Na correcties op het menselijk gedrag en technische aspecten, toont Bindels aan dat de berekende prestaties haalbaar zijn.
Gezonde Ventilatie
P. Erdtsieck, Mobius Consult - In een prikkelende presentatie toont Erdtsieck dat de ventilatie in veel gebouwen van bedenkelijke kwaliteit is. Tegenstrijdige belangen zorgen voor opvallende problemen, die vaak eenvoudig zijn op te lossen. Ventilatie lijkt echter geen prioriteit te hebben in bouwprocessen, waardoor toegepaste oplossingen vaak weinig positiefs toevoegen aan het binnenklimaat. Erdtsieck toont een aantal slechte voorbeelden, waaruit blijkt dat slechte ventilatie op verschillende manieren voor overlast kan zorgen (tocht, geluid, temperatuur, hygiëne). Het onderhoud van aanwezige ventilatiesystemen is geregeld onder de maat.
Erdtsieck pleit tevens voor een efficiënte ventilatie. Hiermee geeft hij aan dat er voor bijvoorbeeld slaapkamers andere ventilatie-eisen gelden dan voor huiskamers. “Gebalanceerde ventilatie” lijkt in dat perspectief geen logische oplossing. Decentraal gebalanceerde ventilatie daarentegen wel.
Bouwen met Groen en Glas
A. Harsta, Stichting Living Daylights - Harsta presenteert de fantastische rol van daglicht in architectuur en legt uit waarom Stichting Living Daylights optimale daglichttoetreding in de gebouwde omgeving nastreeft. Daglicht is niet alleen mooi, het is tevens een duurzame licht- en energiebron en van groot belang voor onze gezondheid. Een goed binnenmilieu, zoals ActiveHouse nastreeft, kan niet zonder daglicht. Daglicht “vitaliseert”.
Werken in donkere ruimtes, verlicht door kunstlicht, komt onze prestaties niet ten goede. Harsta toont een ideale en stimulerende werkplek: buiten, in een groene omgeving aan het water. Hiermee legt hij de link met het project “Bouwen met Groen en Glas”, waarbij daglicht en groen worden ingezet op het gebied van welbevinden, energie en voeding. De gebruiker staat hierin centraal, zoals de plant in een kas. Harsta besluit zijn presentatie met enkele inspirerende afbeeldingen van daglicht in het onderwijs, de zorg, in een werkomgeving, wonen, kunst, mobiliteit en religie.
Conclusie
Ondanks deze middag bewijst dat er hard wordt gewerkt aan en met het Active House-concept, blijkt dat theoretisch haalbare prestaties zelden overeen komen met praktische meetresultaten. Er wordt vrij luchtig gesproken over het aandeel dat de gebruiker heeft in deze context. Onterecht, volgens Stichting Living Daylights. Techniek brengt ons heel ver, maar het is irreëel om een gedragsverandering van de gebruiker te verwachten. Een expert kan het vanzelfsprekend vinden dat gebruikers een bepaald systeem op waarde schatten, maar de praktijk wijst vaak anders uit. Zorg daarom voor gebouwen die zich, waar relevant, aanpassen aan de gebruiker, en niet andersom.
Zie voor meer info de website van SBR.
De presentaties:
House of Tomorrow Today, J. Henstra – WVTTK architecten
Voorbeeldproject Nul-energiewoning te Drachten, P. Slinkman – Fooq
Active House energiehuishouding? VELUX Model Home 2020 projecten, R. Bindels – Esbensen Consulting Engineers A/S, Denemarken
Gezonde ventilatie, P. Erdtsieck – Mobius Consult
Aandacht voor dag- en zonlicht, A. Harsta – Living Daylights
Nieuwe reactie inzenden